3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Korte toelichting

Ontwikkeling
risico t.o.v. begroting 2026

A = Toename

B = Afname

C = Onveranderd

Wat doen we om het risico te beperken?

Inkomst is gebaseerd op meerjarige planning van bouwactiviteiten die per jaar kan afwijken

Aan de hand van planningen en voortgangsrapportages van de projecten wordt de voorspelbaarheid van de inkomsten zo goed als mogelijk in beeld gebracht.

Wijzigingen van het Omgevingsplan  en handhavingsprocedures kunnen leiden tot beroepen en aansprakelijkheid voor schade of nadeelcompensatie.

Bij elk besluit tot wijziging of handhaving worden de mogelijke gevolgen ingeschat en afgewogen tegen het maatschappelijk belang.

Kans op hogere prijzen of geringe inschrijving

Per aanbesteding wordt onderzocht wat de beste strategie is. Rekening wordt gehouden met een percentage onvoorzien. Hogere inschrijfprijzen bij projecten die wel door moeten, worden beoordeeld en besproken met de inschrijvers. Als besloten wordt door te gaan, worden tegenvallers zo goed als mogelijk opgevangen binnen de programma's.

Ruimtelijke ontwikkelingen mogen niet leiden tot een toename van stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden

Vroegtijdig wordt onderzocht of er mogelijk sprake is van depositie vanwege een project. Indien blijkt dat er depositie is worden de mogelijkheden onderzocht om de emissie bij een project te verlagen.

Externe factoren kunnen tot vertraging of tot extra kosten leiden.

Op tijd externe partners betrekken, vroegtijdig onderzoeken doen, risicoanalyses uitvoeren bij projecten, regelmatig ramingen maken gedurende fasen van het proces, marktontwikkelingen (o.a. qua prijzen) goed bijhouden. Daarnaast wordt getracht tegenvallers op te vangen binnen het totale programma buitenruimte door bijvoorbeeld andere projecten te temporiseren of de scope aan te passen.

Afhankelijkheid van ICT is groot. De Europese NIS2-richtlijn voor informatiebeveiliging wordt in 2026 omgezet tot wetgeving (nieuwe cyberbeveiligingswet). De wetgeving bevat substantiële boetes ( tot € 10 miljoen of 2% van de jaaromzet). Gemeenten moeten voldoen aan zorgplicht, meldplicht en toezicht.

De organisatie stelt zich ten doel om bij de inwerkingtreding van de nieuwe cyberbeveiligingswet (uitgesteld van 2025 naar medio 2026) aan alle maatregelen te voldoen.  Desondanks kan ongewild inbreuk worden gemaakt op de verplichtingen uit de cyberbeveiligingswet, waarbij tijdelijke afwijkingen of niet‑naleving niet volledig kunnen worden uitgesloten.

Door de toenemende behoefte aan het verzamelen en uitwisselen van informatie groeit de noodzaak voor naleving van de AVG. Gemeenten zijn verplicht om datalekken tijdig te melden en om AVG-rechten (zoals inzage en correctie) binnen een maand af te handelen. Het aantal van deze verzoeken neemt steeds verder toe. Niet-naleving kan leiden tot substantiële boetes die kunnen oplopen tot € 20 miljoen of 4% van de jaaromzet., reputatieschade en politieke aandacht.

Technische risico’s worden beheerst door vele maatregelen die in de BIO  2.0 (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) zijn opgenomen. Hieronder vallen ook de procesmatige maatregelen zoals de verplichte risicoanalyses, bijvoorbeeld bij de inzet van nieuwe technologie of bij risicovolle processen.
De lastigst te beheersen risico’s liggen in menselijke fouten. Er zijn hiervoor verplichte trainingen ingericht voor alle medewerkers (inclusief externe medewerkers). Daarnaast zijn er bewustwordings-sessies en een themaweek van de veiligheid met veel aandacht voor kennis en vaardigheden van medewerkers.

De AI Act wetgeving bevat flinke boetes die kunnen oplopen tot € 35 miloen. bij overtredingen: AI-systemen met een onaanvaardbaar risico zijn vanaf februari 2025 verboden. Het grootste deel van de wet geldt vanaf augustus 2026. Alhoewel substantiële boetes formeel deel uitmaken van de sancties bij niet naleven van de AI act, lijkt bij gemeenten het opleggen van dwangmaatregelen of onder toezichtstelling meer voor de hand liggend..

Dit is een compleet nieuw gebied dat (wereldwijd) volop in ontwikkeling is. Ook de regelgeving op dit gebied, inclusief sancties, bestuurlijke dwang en onder toezichtstelling zijn nieuw. Binnen de gemeente lopen nu planmatige acties rond de inzet, de kadering en de beheersing van AI Uitgangspunt is dat de gemeente behoudend op de inzet van AI en de landelijke ontwikkelingen volgt, waarna de organisatie aansluit bij beproefde werkwijzen en technologieën.

Aansluiting op het netwerk is niet meer vanzelfsprekend en kan gevolgen hebben voor (nieuw)bouwplannen.

Er wordt gewerkt aan een lokaal uitvoeringsplan om de gevolgen van netcongestie zoveel mogelijk te beperken en op te vangen. Hierbij is de gemeente afhankelijk van de beperkte transportcapaciteit bij Tennet en Liander. Zij verwachten dat er tot circa 2032 sprake zal zijn van netcongestie en dan langzaam verbetering op kan treden.
Per aansluiting wordt onderzocht op welke wijze deze gerealiseerd kan worden door innovatieve oplossingen. De kosten voor nieuwbouw/uitbreidingen en verduurzamingsprojecten worden hierdoor wel hoger.

De jaarlijkse actualisatie van de overdrachtswaarde door de extern specialist kan door vooral schommelende rekenrente leiden tot jaarlijkse financiële verschillen. Uiterlijk vanaf 2028 worden de pensioenen overgeheveld naar het ABP.

Risico wordt extern bepaald door vooral de rekenrente. De 25-jaars rekenrente daalt waardoor het risico afneemt. De APPA-voorziening wordt jaarlijks geactualiseerd om voldoende middelen te hebben voor de overdracht naar ABP.

De fiscale positie van de B.V. vraagt dat er winst wordt gemaakt voor dividenduitkering. Door stijgende kosten en areaaluitbreidingen is de meerjarenontwikkeling onduidelijk.

Er is regelmatig overleg om de ontwikkelingen in de exploitatie te monitoren en daarop gerichte actie te ondernemen.

Afgelopen jaren was de inflatie hoog, hetgeen grote financiële gevolgen kan hebben voor de financiële huishouding.

Zowel de inflatie als loonstijging via CAO’s daalt. Via de stelpost nominaal wordt de toekomstige prijsontwikkeling zo goed als mogelijk structureel ingedekt.

De vergoeding van het Rijk daalt de laatste jaren. Dit kan ertoe leiden dat de vergoeding niet alle kosten dekt. Dit betekent dat aanvullend vergoeding gevraagd moet worden tegen hogere administratieve lasten.

Dit ligt buiten de invloedssfeer.

De achterstand van de taakstelling om statushouders te huisvesten neemt toe. Tezamen met andere doelgroepen die een beroep doen op de sociale woningvoorraad vormt dit een enorme uitdaging.
Daarnaast zorgt het doorsturen van nareizigers door het COA mogelijk voor een toename van de druk.

Dit ligt buiten de invloedssfeer.

De risico’s zijn divers en onvoorspelbaar, zoals stormschade of wateroverlast.

Waar risico’s optreden wordt dit zoveel als mogelijk verwerkt in de structurele begroting of incidenteel gedekt via de algemene reserve.

De dreiging van cyberaanvallen of klimaatveranderingen neemt toe. Op nationaal en lokaal niveau is versterking van de weerbaarheid van de samenleving nodig.

Er wordt een Business Impact Analyse (BIA) uitgewerkt, Noodsteunpunten voorbereid en vindt er afstemming plaats met onze maatschappelijke- en andere relevant partijen. Dit i.s.m. de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.